Những mặt trái của đồng tiền FDI

0
69

Không riêng câu chuyện chuyển giá, bài toán tạo sự liên kết giữa khối doanh nghiệp trong nước và nước ngoài cũng là một vấn đề chưa có lời giải.

FDI từng được coi là động lực để kéo khối công nghiệp phụ trợ kéo nhóm doanh nghiệp sản xuất trong nước cùng đi lên. Nhưng thực tế những năm gần đây, kỳ vọng này vẫn là một “giấc mơ” xa vời.

Ngay như với Samsung Việt Nam, một trong những nhà đầu tư FDI lớn nhất với quy mô đầu tư gần 20 tỷ USD và doanh thu hàng năm lên tới cả triệu tỷ đồng cũng chỉ có vài chục doanh nghiệp nội địa có thể đáp ứng yêu cầu trở thành đơn vị cung cấp phụ tùng. Một cái ốc vít cũng là một chi tiết quá sức với phần lớn doanh nghiệp trong ngành công nghiệp phụ trợ của Việt Nam.

Nguyên Bộ trưởng Kế hoạch Đầu tư – Bùi Quang Vinh trong lần chia sẻ với báo chí bên hành lang Quốc hội tháng 11/2011 đã thừa nhận dòng vốn FDI xuất hiện những mặt trái sau một thời gian Việt Nam “trải thảm đỏ” đón những nhà đầu tư nước ngoài.

Chính ông cũng tự đặt câu hỏi: “Ưu đãi như vậy thử hỏi rằng doanh nghiệp nuôi địa phương hay địa phương đang nuôi doanh nghiệp?” và cho rằng, hệ lụy với chính sách ưu đãi tràn lan là sự xuất hiện của nhiều vấn đề khác như ô nhiễm môi trường, tiền trong nước chảy ra nước ngoài…

Tuy nhiên, việc xử lý những vấn đề này lại không hề đơn giản.

Những sự cố môi trường với những biện pháp xử phạt hành chính để lại dấu hỏi lớn về tính răn đe, liệu con số xử phạt có tương xứng với hậu quả gây ra, cũng như lợi ích mà các doanh nghiệp FDI kia nhận được.

Hay như vấn đề chuyển giá, TS Đặng Văn Hải, Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế, Kiểm toán nhà nước cho rằng, hiện hành lang pháp lý về chống chuyển giá ở Việt Nam chưa hoàn thiện, văn bản pháp luật quy định cũng chưa đầy đủ và rõ ràng, chế tài chưa đủ mạnh. Việc truy thu chủ yếu dựa vào hiệp thương với doanh nghiệp, chưa áp dụng dữ liệu và phương pháp xác định lại giá vì thế nên chưa có tính răn đe.

Trong khi đó, câu chuyện thiếu sự liên kết không thể đổ lỗi hoàn toàn cho các doanh nghiệp FDI khi chính những doanh nghiệp Việt Nam lại không đủ năng lực thực hiện. Hệ quả nhãn tiền là những doanh nghiệp FDI có thể rời đi ngay khi những điều kiện thu hút đầu tư không còn hấp dẫn. Sự ra đi của dòng vốn FDI tại Trung Quốc gần đây khi giá nhân công tăng lên và chiến tranh thương mại Mỹ – Trung nổ ra là một ví dụ điển hình.

“Họ mất một năm để mang nhà xưởng, máy móc đến Việt Nam thì họ cũng mất bằng đó thời gian để rời đi khi không có sự ràng buộc”, TS Lê Văn Hùng, Viện Kinhtế Việt Nam nói với VnExpress. Theo ông Hùng, hiện nay nhiều doanh nghiệp FDI chọn Việt Nam do ưu thế về giá nhân công và những ưu đãi khi đổ vốn đầu tư, tuy nhiên họ lại không có những ràng buộc chặt chẽ với Việt Nam, ví như các chuỗi liên kết với doanh nghiệp nội.

Theo ông, khó có điều gì giữ chân các doanh nghiệp FDI khi những điều kiện ưu đãi không còn hấp dẫn, họ có thể dễ dàng rời bỏ Việt Nam để tìm những điểm đến hấp dẫn hơn.

Sự đóng góp của nhóm doanh nghiệp FDI vào kinh tế Việt Nam là điều không cần bàn cãi, gần 1/4 GDP hàng năm, hàng trăm tỷ USD xuất nhập khẩu, một tỷ lệ lớn trong thu ngân sách. Nhưng đổi lại, mặt trái của dòng tiền FDI không nhỏ. Sự cố về môi trường, những hiện tượng như chuyển giá của các doanh nghiệp FDI, bài học thiếu liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài hay câu chuyện công nghiệp phụ trợ không phát triển thực tế là những mệnh đề trong một bài toàn lớn hơn về cách thức quản lý.

Những bài học, nỗi buồn từ các dòng vốn ngoại được đánh giá là tồn tại thứ yếu trong quá trình phát triển trên nền tảng của một nền kinh tế quá yếu sau chiến tranh, nguồn nhân lực chưa kịp đào tạo đầy đủ để tiếp cận quản lý các vấn đề mới, nhất là khi chuyển sang quản lý theo cơ chế thị trường. “Tuy nhiên, nếu cứ như vậy mãi, không có các giải pháp khắc phục sớm thì mặt trái của đồng tiền FDI sẽ lấn lướt mặt tích cực. Và rồi không rõ chúng ta sẽ đi đến đâu với FDI”, nguyên Cục trưởng Đầu tư nước ngoài Phan Hữu Thắng kết luận.

Nếu không có lời giải thỏa đáng, Việt Nam sẽ phải đối mặt tiếp với câu hỏi “khi doanh nghiệp nước ngoài rời đi, Việt Nam sẽ còn lại gì”.

Minh Sơn

Nguồn : vnexpress.net

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.